Thiếu tướng, PGS-TS Nguyễn Xuân Lý, Cục trưởng Cục Cảnh sát buồng tội nhân về môi trường Rừng bị chặt phá, tài nguyên khoáng sản bị khai phá quá mức, làm cho nguồn nước bị suy giảm; đa dạng sinh vật học bị đe dọa, gây mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và sự phát triển bền vững của sơn hà, đặt công tác bảo vệ môi trường của nước ta trong thời kỳ hội nhập quốc tế trước những thách thức lớn
Trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm, đó là tình trạng lợi dụng chính sách “tạm nhập tái xuất” hàng hóa thực phẩm để đưa hàng vào Việt Nam, sau đó tự ý tháo niêm phong đưa đi tiêu thụ trong nước; sử dụng nguyên liệu, các chất phụ gia, gia vị không rõ cội nguồn, chất bị cấm để chế biến bảo quản thực phẩm; buôn bán chuyên chở hàng hóa thực phẩm không rõ cội nguồn xuất xứ, chứng thực bảo đảm chất lượng… Trong lĩnh vực quản lý chất thải nguy hại, vi phạm luật pháp về bảo vệ môi trường trong quản lý, xử lý chất thải ác hại vẫn diễn ra nghiêm trọng tại nhiều địa phương, như các hành vi nhặt nhạnh, lưu giữ, tái chế trái phép dầu mỡ thải, ắc quy chì cũ, bụi lò, xỉ quặng.
Diễn ra phổ thông, do các doanh nghiệp không xây dựng hệ thống xử lý nước thải, không vận hành hoặc chỉ vận hành để đối phó với cơ quan chức năng khi có kiểm tra, xả nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt tiêu chuẩn ra môi trường, vận tải chôn lấp chất thải không đúng quy định.
Vi phạm các quy định về chuyển vận, buôn bán trái phép động vật hoang dã, quý hiếm và các sản phẩm từ động vật hoang dại vẫn tiếp diễn, đặc biệt gần đây, đã phát hiện dấu hiệu đường dây mua bán, tải trái phép sừng tê ngưu từ nước ngoài về Việt Nam qua đường hàng không.
Cơ sở vật chất, kỹ thuật, nhất là dụng cụ, thiết bị kỹ thuật môi trường, mới đáp ứng một phần đề nghị nhiệm vụ, việc sử dụng ở các địa phương chưa phát huy hiệu quả. Công tác xây dựng lực lượng, hậu cần đảm bảo cho hoạt động của lực lượng cảnh sát môi trường đã có nhiều bước tiến quan yếu, nhưng so với yêu cầu của tình hình còn chưa đáp ứng được. Bên cạnh duyên cớ do cơ chế chính sách, pháp luật, có duyên do do một số ít đơn vị và cán bộ, chiến sỹ chưa phát huy tốt vai trò chủ động, hăng hái trong phòng, chống vi phạm luật pháp và tầy về môi trường.
Vi phạm luật pháp về môi trường diễn ra phức tạp, phổ quát trên nhiều địa bàn, lĩnh vực, nhưng còn một số đơn vị chưa luôn bám sát địa bàn, quán xuyến tình hình. Các khu công nghiệp, khu thành thị, được hình thành mau chóng, quy hoạch không đồng bộ, làm môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng; chất thải từ sinh sản công nghiệp, rác thải sinh hoạt ngày một nhiều, trong khi công tác thu nhặt, xử lý chưa hiệu quả.
Thưa ông, thời gian qua, những vi phạm về xả thải ra môi trường của doanh nghiệp chẳng những không được hạn chế, mà càng ngày càng gia tăng. Kết quả rà soát tại nhiều doanh nghiệp cũng cho thấy, phần đông doanh nghiệp không chấp hành nghiêm túc các quy định của luật pháp về bảo vệ mội trường, như thường có hồ sơ, thủ tục công tác bảo vệ mội trường, không thực hiện nội dung bẩm đánh giá tác động môi trường đã được duyệt y.
Trong quá trình tranh đấu với loại tội phạm này, lực lượng cảnh sát môi trường đối mặt với những khó khăn gì? Hiện hệ thống văn bản quy phạm luật pháp tạo cơ sở pháp lý cho công tác phòng, chống vi phạm luật pháp và tù về môi trường vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng đề nghị nhiệm vụ. Bên cạnh đó, tình trạng đổ trộm bùn đất, phế thải vật liệu xây dựng, chất thải hút từ hầm cầu bể phốt ra các khu đô thị mới, địa bàn giáp ranh, các tuyến đường vắng, sông, hồ, cống thoát nước; chất thải, nước thải của các nông trại chăn nuôi không được xử lý triệt để, gây ô nhiễm môi trường vẫn liền tù tù xảy ra, gây bức xúc trong dư luận.
Lực lượng cảnh sát môi trường tại một số ít địa phương còn lúng túng trong công tác tổ chức phát hiện, điều tra, xử lý vi phạm luật pháp và tù môi trường.
Tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên, các dự án thủy điện nhỏ và vừa được triển khai tràn lan nhưng do nhà đầu tư thiếu năng lực, dẫn đến hậu quả nhiều công trình bị bỏ dở, gây biến đổi dòng chảy, cạn kiệt nguồn nước ngầm, rừng bị hủy hoại, đất bị hoang hóa.
Thưa ông, đâu là những thách thức của lực lượng cảnh sát môi trường trong thời kì tới? Trong những năm gần đây, môi trường nước ta chịu sự ảnh hưởng rất lớn của quá trình biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - tầng lớp.
Trong lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản, bảo tàng tự nhiên, đó là tình trạng khai thác, vận chuyển, buôn bán, xuất khẩu trái phép khoáng sản (vàng sa khoáng, quặng titan, vonfram, đất, đá, cát, sỏi làm vật liệu xây dựng. Đặc biệt, một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thu nhặt, xử lý chất thải, nạo vét luồng lạch, dù rằng đã thu tiền tài các doanh nghiệp, nhưng không thực hành việc xử lý chất thải đúng quy định, mà chuyển vận đi đổ, xả trái phép, gây ô nhiễm môi trường, nguồn nước.
Thủ đoạn của các đối tượng là xây dựng hệ thống xả thải ngầm, thiết kế thêm hệ thống xả nước thải bí hiểm, xả vào đường thoát nước mưa, sử dụng máy bơm di động để bơm nước thải không qua xử lý ra môi trường.
Thậm chí, có nơi, đã có hiện tượng lợi dụng các cơ quan nước ngoài, cơ quan ngoại giao, tổ chức phi chính phủ, các hội nghề nghiệp, bằng các cách thức khác nhau để can thiệp, cản ngăn hoạt động của các lực lượng chức năng. ) Ở các tỉnh Tây Bắc, miền Trung, khu vực Tây Nguyên, trên các tuyến sông Hồng, sông Đuống, sông Tiền, sông Hậu, sông Ba, sông Đáy.
Tú ân. Ông có thể cho biết một số thủ đoạn, cách thức của nhóm đối tượng này? Vi phạm trong lĩnh vực xử lý chất thải tại các khu, cụm công nghiệp, khu chế xuất, các làng nghề, lưu vực sông, khu thành phố. Công tác bảo vệ môi trường bước đầu đã được cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành quan tâm hơn, nhưng kết quả công tác bảo vệ môi trường nói chung, công tác phòng, chống vi phạm pháp luật và tù đọng về môi trường nói riêng còn rất hạn chế.
Ngoài xả thải, hoạt động phòng tội phạm về môi trường còn có những “điểm nóng” nào nữa, thưa ông? Tình hình tầy, vi phạm luật pháp về môi trường tiếp kiến diễn biến phức tạp.
