Đi tìm “mối chỉ” cho câu chuyện xe không chính chủ và mũ bảo hiểm rởm

Những điểm đáng chú ý… Bộ GTVT vừa ban bố Dự thảo mới nhất (lần 6) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực liên lạc đường bộ, đường sắt, nhằm sửa đổi Nghị định 71/NĐ-CP có hiệu lực từ 10-11-2012. Trong dự thảo lần này, Bộ GTVT tiếp thu ý kiến đóng góp của người dân, nên không đưa vào quy định xử phạt hành vi không chuyển quyền sở hữu công cụ (xe không chính chủ) và hành vi đội mũ bảo hiểm rởm với lí do không phù hợp với thực tế nên tính khả thi không cao. Ngược lại với ý kiến trên, theo những quy định hiện hành tại Thông tư 11/2013/TT-BCA, Bộ Công an, quy định xử phạt mức phạt ứng dụng đối với ô tô là từ 6-10 triệu đồng/lần vi phạm và xe máy là từ 800.000 - 1,2 triệu đồng/lần vi phạm. Hai luồng quan điểm trái chiều tiếp kiến bàn cãi trong hội nghị giám định Dự thảo Nghị định 71 sửa đổi diễn ra ở Bộ Tư pháp. Tại đây, ông Hoàng Thế Liên - Thứ trưởng Bộ Tư pháp (Chủ tịch Hội đồng giám định Nghị định 71 sửa đổi) cho rằng phải phạt nặng đối với những hành vi nghiêm trọng đe dọa đến an toàn giao thông và gây tai nạn giao thông. Trong đó, việc xử phạt xe không chính chủ là đúng và phải đưa vào Nghị định vì đây là nguồn nguy hiểm cao độ và Luật đã quy định xử phạt. Tuy nhiên, cần phải chọn thời khắc phạt và mức phạt như thế nào cho hợp lí. Dù Bộ Tư pháp đã nêu lên quan điểm phải xử phạt và Bộ Công an cũng cương quyết phạt, nhưng trong dự thảo lần 6 này Bộ GTVT vẫn không đưa nội dung này vào quy định. Riêng về mũ bảo hiểm rởm, việc xử phạt người đội mũ bảo hiểm rởm là không đủ căn cứ pháp lí và không phù hợp nên đã bị loại bỏ trong dự thảo lần 6, tuy nhiên đối với các trường hợp không đội, hoặc đội mũ bảo hiểm nhưng không cài quai thì vẫn bị phạt theo quy định hiện hành. Dự thảo cũng quy định phạt nặng đối với hành vi uống rượu bia khi điều khiển công cụ dự giao thông. Trong đó, phạt từ 7 - 8 triệu đồng khi điều khiển xe trên đường mà trong máu và khí thở có nồng độ cồn trên 50 - 80mg/100ml máu hoặc vượt quá từ 0, 25 - 0,4 mg/1 lít khí thở. Phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng đối với cá nhân chủ nghĩa, và từ 6 - 10 triệu đồng đối với tổ chức kinh dinh chuyên chở, dịch vụ tương trợ chuyên chở vi phạm một trong các hành vi sử dụng dụng cụ kinh doanh chuyên chở không gắn thiết bị giám sát hành trình của xe (đối với hình thức kinh dinh chuyển vận có quy định dụng cụ phải gắn thiết bị) hoặc gắn thiết bị nhưng thiết bị không hoạt động, không đúng quy chuẩn theo quy định; Không thực hiện việc cung cấp, cập nhật, lưu trữ, quản lý các thông báo từ thiết bị giám sát hành trình theo quy định. Ngoài ra lái xe vi phạm quy định này, sẽ bị tước quyền sử dụng giấy phép tài xế trong vòng 30 ngày; còn doanh nghiệp ngoài bị phạt thì bị đình chỉ hoạt động đối với dụng cụ đó cho đến khi khắc phục xong vi phạm. Đề xuất bỏ xử phạt xe không chính chủ và mũ bảo hiểm rởm vì... “Không khả thi”. Đề xuất nhằm nâng cao tính khả thi… Theo TS. Khuất Việt Hùng, quyền Vụ trưởng Vụ tải, ý kiến của Bộ GTVT trong vấn đề sửa đổi Nghị định lần này là không tăng mức xử phạt. Tuy nhiên cũng có một số vấn đề phải được điều chỉnh trong Dự thảo Nghị định mới. Trong đó có việc bỏ quy định xử phạt xe không chính chủ; và bỏ quy định xử phạt người đội (phải) mũ bảo hiểm rởm. “Theo ý kiến của lãnh đạo Bộ cũng yêu cầu cơ quan soạn thảo Nghị định phải làm sao để đưa ra những quy định mang tính khả thi cao. Việc khả thi ở đây gồm hai phía, thứ nhất quy định xử phạt phải ăn nhập với điều kiện kinh tế xã hội của người dân, của người bị xử lý vi phạm; thứ hai hành vi vi phạm phải dễ phát hiện, dễ xác nhận không gây tranh cãi. Như vậy để bảo đảm hiệu năng, hiệu quả của các lực lượng chức năng trong xử lý vi phạm. Giả dụ một đồng chí CSGT giữ một người cho rằng họ đội mũ bảo hiểm giả, thì việc xác minh chiếc mũ đó là thật hay giả sẽ rất mất thời kì. Trong khi “đôi co” để xác định thật giả, thì rất có thể nhiều hành vi vi phạm khác, nghiêm trọng hơn… lại bị bỏ lọt, không kịp thời xử lý ngăn chặn. Trong điều kiện hiện giờ, để nâng cao hiệu quả đảm bảo tính khả thi của các quy định, chúng ta nên tập chung vào những lỗi vi phạm rõ ràng, tường minh” – TS. Khuất Việt Hùng khẳng định. Về nội dung bỏ quy định xử phạt xe không chính chủ, cũng theo TS. Khuất Việt Hùng, sau khi giảm thuế trước bạ đối với ô tô người dân cũng đã hăng hái đi đăng ký sang tay đổi chủ. Đến khi nào chúng ta có điều kiện tốt nhất về cơ sở dữ liệu, sẽ có những điều chỉnh bổ sung, để đảm bảo tính phù hợp và khả thi. “Vấn đề này, Bộ Tư pháp cũng có một phương án nữa, đối với các trường hợp ô tô gây tai nạn, trong quá trình xử lý vi phạm, nếu phát hiện xe không chính chủ sẽ nghiên cứu xử lý.” – TS. Khuất Việt Hùng cho biết thêm. Qua tìm hiểu PV được biết, dù ý kiến của Bộ GTVT trong đề xuất Nghị định sẽ không tăng nặng mức xử phạt. Thế nhưng, đối với những hành vi gây mất an toàn giao thông như lạng lách đánh võng; uống rượu bia… là trực tiếp gây mất an toàn giao thông, không thuộc nhóm được xem xét giảm nhẹ. Những hành vi đó cần phải bị xử lý nghiêm khắc. Thực tế thời gian qua TNGT xảy ra phần lớn do các nguyên cớ chạy quá tốc độ cho phép, mất kiểm soát, sức khỏe tâm thần không bảo đảm do sử dụng chất kích thích. Việc giao hội xử lý mạnh những hành vi này cũng là điều dễ hiểu, và được dư luận cũng như các cơ quan chức năng tán thành ủng hộ. Đồng quan điểm, trạng sư Hoàng Văn Hướng, trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng bộc bạch, Đề xuất sửa đổi Nghị định 71 của Bộ GTVT có thể xem là một bước tiến đáng ghi nhận. Việc ban hành hoặc điều chỉnh các văn bản chính sách phải trên nguyên tắc phù hợp với điều kiện kinh tế tầng lớp, để đảm bảo tính khả thi. “Thứ nhất, phạt lỗi vi phạm xe không chính chủ mà cơ quan chức năng ứng dụng trong điều kiện ngày nay, đang biểu thị rõ những lúng túng, do không hiệp với những điều kiện thực tại khách quan. Khó xác định lỗi vi phạm; thủ tục sang tay đổi chủ vẫn nhiêu khê phiền nhiễu, tốn kém thời gian tiền nong của người dân. Thứ hai, việc bỏ quy định xử phạt đối với người đội mũ bảo hiểm rởm cần phải được hi vọng từ hai phía: Đối với người dân có phải họ cố tình tiêu thụ “hàng giả, hàng gian, hàng kém chất lượng hay không”; Việc xác định hàng rởm, nghĩa vụ chính, thuộc về các lực lượng chức năng, quản lý thị trường và người sản xuất. Rõ ràng dù đã có quy định xử phạt người đội mũ bảo hiểm rởm, thế nhưng tình trạng sử dụng các loại mũ bảo hiểm này vẫn rất tràn lan, nếu chỉ “siết” quản lý ở khâu người sử dụng thì không hiệu quả” – trạng sư Hoàng Văn Hướng bình luận. Luật sư Hoàng Văn Hướng, trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng “Đề xuất sửa đổi Nghị định 71 của Bộ GTVT có thể xem là một bước tiến đáng ghi nhận. Việc ban hành hoặc điều chỉnh các văn bản chính sách phải trên nguyên tắc hạp với điều kiện kinh tế xã hội, để đảm bảo tính khả thi”. Sỹ Hào