Đâu là lý do thực sự cho sự ra đi đầy bất ngờ của HLV Tito Vilanova? Bởi lý do sức khỏe, khi quá trình điều trị bệnh ung thư sẽ còn kéo dài dằng dai và ảnh hưởng tới công tác huấn luyện của Barca mùa giải tới? Bởi sức ép từ các cule, những người không tin cậy ở tài cầm quân của Tito bất chấp chức vô địch La Liga với điểm số kỷ lục? Hay bởi “cú ra đòn” bất ngờ của người cũ Pep Guardiola đã khiến tâm lý Tito bị ảnh hưởng? Rắn mất đầu Dù lý do là gì, thì sự ra đi vào cuối tháng Bảy, thời điểm khôn xiết nhạy cảm là không thể ưng được với một đội bóng ở tầm cỡ Barcelona. Quan điểm của những nhà cầm quân gạo cội là mùa giải phải bắt đầu từ tháng Tám, không phải là từ cuối tháng 8, bởi tuổi “làm nóng” luôn có ý nghĩa hết sức quan yếu tới kết quả thi đấu trong 10 tháng sau đó. Alex Ferguson từng có nung nấu ý định giải nghệ ngay từ mùa hè 2012 bởi ca phẫu thuật hông sẽ khiến ông vắng mặt trong tuốt luốt tuổi chuẩn bị cho mùa giải mới và một người luôn chăm lo tới đội bóng như Sir Alex không ưng ý giao công việc quan trọng ấy cho trợ lý. Alex Ferguson chỉ đổi ý bởi chức vô địch bất thần của Man City và quyết định ở lại, mua bằng được Van Persie để không cho Man City xây dựng triều đại của mình.
Một nhà cầm quân tiếng tăm khác, Jupp Heynckes, sau mùa giải trắng tay 2011-12 đã quyết định hi sinh tuốt kỳ nghỉ hè để lên kế hoạch cho mùa bóng mới. Sự hi sinh ấy mang lại kết quả hoàn hảo khi Bayern chuẩn bị tốt về mọi mặt, đặc biệt là khâu nhân sự khi các bản hợp đồng đều được ký trước tháng Sáu (ngoại trừ Javi Martinez) và đều có đóng góp lớn vào cú ăn ba. Mùa giải chỉ còn một tháng nữa là khởi tranh, Barca đã mất HLV và việc tìm người mới vào lúc này là cực khó. Ngay cả câu hỏi nên tuyển HLV mới là “người nhà” hay “người ngoài” cũng vẫn còn tranh biện. Và một lần nữa chúng ta lại nhìn thấy rõ sự yếu kém và thiếu quyết đoán của lãnh đạo đội bóng Catalunya trong vấn đề HLV. Barca đã sai ngay từ đầu với quyết định bổ dụng Tito Vilanova, một nhà cầm quân vừa non kém kinh nghiệm, vừa phải chống chọi với bệnh ung thư. Tito đã phải mổ cấp cứu lần 1 vào tháng 12/2011, vậy mà tới tháng 4/2012, Rosell thản nhiên đề bạt bệnh nhân ung thư này lên ghế HLV trưởng. Khi Tito phải giải phẫu lần 2, Barca lại loay hoay xoay sở và nội bộ chia rẽ Quan điểm giữa một bên muốn mời Guardiola trở lại (lý do Pep nổi xung), một bên chọn Roura tạm quyền. Việc để đội bóng vắng thuyền trưởng quá lâu là lỗi của Barca. Trách nhiệm thuộc về Rosell, PCT Bartomeu và GĐTT Zubizarreta khi không chấm dứt hiệp đồng với Tito vào cuối mùa trước bất chấp tỷ lệ ủng hộ HLV 44 tuổi chỉ là 32%. Chuỗi sai lầm của họ đẩy Barca vào cảnh ngộ “rắn mất đầu” và mai sau chưa biết về đâu. Triều đại sụp đổ? Câu chuyện xảy ra với Tito thêm một lần nữa phơi bày một sự thật: triều đại của Barca đã đến hồi sụp đổ. Nghi đã được dấy lên khi Barca chơi như gà mắc tóc trước Milan ở San Siro và tiki-taka tiếp chuyện bị vô hiệu hóa bởi PSG. Nghi ngờ trở thành lời phán xét khi Azulgrana đại bại trước Bayern Munich ở bán kết Champions League. Trong nửa sau của mùa giải 2012-13, Azulgrana đã hai lần thất bại liên tiếp trước kình địch Real, đắng cay nhất là trận thua sốc 1-3 ngay tại Camp Nou ở Cúp Nhà Vua. Kể từ khi Guardiola rời đi, đã có những thời khắc Barca trở nên hoảng loạn. Đã có lúc họ hình như không biết phải làm gì ngoài chuyền bóng loanh quanh khi thiếu vắng Messi. Barca dần trở thành “tầm thường hóa” khi không còn được thụ hưởng tài cầm quân của Pep. Hai trận thua với tổng tỷ số 0-7 trước Bayern đã phô bày quơ những hạn chế và được so sánh với thất bại 0-4 trước Milan trong trận chung kết Champions League 1994 tại Athens. Trận thua 19 năm trước đã cắt đứt chu kỳ thành công của “Dream Team” của Johan Cruyff. 19 năm sau, “Dream Team 2.0” cũng đi vào thoái trào sau một thất bại thắm thiết. Người Catalunya đã gắng chống cự lịch sử. Họ lạc quan khi vẫn chiếm phần đông đội hình tuyển TBN tại Confed Cup và có thời khắc 9/11 cầu thủ thi đấu là người Barca. Họ tin vào đời kề cận với Thiago đeo băng đội trưởng dẫn dắt U-21 TBN tới chức vô địch. Nhưng sự “độc quyền” của Barca ở “La Roja” là nguyên nhân dẫn tới thất bại, trong khi Thiago đã tới Bayern Munich. Barca đã trải nghiệm tất cả những vinh quang lớn nhất trong suốt những năm qua và đã tới lúc để nhường nó cho người khác. Đó là định mệnh dành cho họ khi một loạt trụ cột đã già và xuống sức (Puyol, Xavi và cả Iniesta), những người khác đã ra đi (Abidal, Villa) trong khi đời cận kề hoặc chưa đủ trưởng thành, hoặc đã tháo chạy. Trong tình cảnh ấy, Barca lại phải chịu sự cạnh tranh từ những thần thế mới nổi lên (PSG, Monaco, Man City, Dortmund…) và những thế lực cũ không ngừng lớn mạnh (Real, Bayern, Juventus, Chelsea, M.U…). Lionel Messi, ngôi sao quan yếu nhất đội thì liên tiếp bị lôi kéo. Thất bại “kinh điển” tại Anthes năm 1994 đã đặt dấu chấm kết cho “Dream Team” của Johan Cruyff và phải mất 4 năm sau Barca mới vô địch Liga. Lần này Barca sẽ phải mất bao lăm năm để tìm lại quang vinh của mình?
Nguyễn Đỉnh |