Thủy điện Đồng Nai 6 và 6A đi đâu về đâu - Câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ

Đoàn khảo sát của Bộ TNMT đang khảo sát vị trí xây dựng dự án Đồng Nai tiếp tục phản ứng Chính quyền tỉnh Đồng Nai nhiều lần gửi văn bản đề nghị các Bộ ngành dừng triển khai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A. Ngày 4/7 vừa qua, UBND tỉnh Đồng Nai lại tiếp tục gửi văn bản kiến nghị lên Quốc hội và Chính phủ đề nghị cho dừng hai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A, đồng thời đề nghị Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường có báo cáo và kiến nghị Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ cho dừng và loại bỏ hai dự án thủy điện này ra khỏi quy hoạch thủy điện trên sông Đồng Nai. Với lập luận hai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A đã xâm hại trực tiếp vào khu vực vùng lõi di tích quốc gia đặc biệt VQG Cát Tiên tại địa phận tỉnh Lâm Đồng là 137 ha, cách vùng đất ngập nước Bàu Sấu 25-30 km, có ảnh hưởng đến đặc điểm thủy văn của khu vực này. Tỉnh Đồng Nai quan ngại rằng việc triển khai dự án, diện tích rừng bị phá sẽ lớn hơn nhiều chứ không phải chỉ 137ha từ việc xây dựng lán trại, nhà ở công nhân, đường dây tải điện, đường xe vận chuyển vật tư…Khu vực chiếm đất thuộc VQG Cát Tiên có rất nhiều loài quý hiếm. Ý kiến cơ quan có thẩm quyền Ngày 30/9/2011 Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Về các vấn đề môi trường liên quan đến Dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A”. Tại Hội thảo, các ý kiến của 128 đại biểu đại diện cho nhiều cơ quan chức năng của các Bộ, ngành, địa phương, các nhà khoa học, nhà quản lý của nhiều tổ chức đều đồng thuận cao với việc xây dựng hai dự án. Đặc biệt Hội BVTN và MT Việt Nam đánh giá hai dự án này có khả năng gây ra một số tác động nhất định đến môi trường nhưng những tác động này không đến mức nghiêm trọng như dư luận đã phản ánh nên đã đề nghị các cấp có thẩm quyền xem xét quyết định cho phép triển khai Dự án. Đối với diện tích 137 ha ngập nước thuộc VQG Cát Tiên, Hội BVTN và MT cho biết các công trình đầu mối và vùng hồ của 2 bậc thủy điện đều nằm ở ranh giới phía Bắc Cát Lộc, biệt lập với vùng lõi VQG Cát Tiên và vùng đất ngập nước chính của Nam Cát Tiên. Vì vậy, nếu hai công trình thủy điện này đảm bảo duy trì dòng chảy môi trường ở hạ lưu đập thủy điện 6A thì rất khó có khả năng gây tác động tới Bàu Sấu. Mặt khác, vào mùa khô, mực nước trên sông Đồng Nai được hai dự án thủy điện này duy trì liên tục, cao hơn mức trung bình dòng chảy tự nhiên (56,23 m3/s) do chế độ xả nước để phát điện liên tục trong ngày của hai dự án nên sẽ có tác động tích cực là duy trì được mực nước trong Bàu Sấu. Về tính đa dạng sinh học của 137 ha VQG Cát Tiên, khác với những đánh giá của UBND tỉnh Đồng Nai, Bộ NN-PTNT trước đó đã tổ chức 2 chuyến khảo sát khu vực thực hiện dự án, đích thân Bộ trưởng Cao Đức Phát tham gia, kết quả cho thấy chỉ có khoảng 4ha là rừng giàu; còn lại trên 95% là lồ ô, cây bụi. Đầu tháng 6 vừa qua, Bộ Tài nguyên môi trường cũng đã thành lập Đoàn khảo sát thực địa tại vị trí xây dựng hai dự án này, tham gia Đoàn khảo sát, GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung, Chủ tịch Hội Khoa học-Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam cho biết: “Đây là một hệ sinh thái đang bị phá vỡ, ở đây không còn nhiều cây gỗ quý, nó đã bị khai thác biến thành rừng điều, rừng tre nứa”. Đến lượt các xã lên tiếng Trong chuyến khảo sát thực địa vừa qua, Đoàn khảo sát của Bộ Tài nguyên Môi trường cũng đã có buổi làm việc với Chủ tịch UBND các xã Đồng Nai Thượng, Phước Cát 2 (huyện Cát Tiên, Lâm Đồng), xã Đồng Nai (Bù Đăng, Bình Phước), xã Hưng Bình (Đắk R’lấp, Đắk Nông). Nhận định về hai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A, các xã đều nêu quan điểm đồng thuận, ủng hộ việc xây dựng dự án. Ông Phan Minh Lâm, Chủ tịch UBND xã Đồng Nai (Bình Phước) khẳng định: “ Dự án được triển khai thì điều kiện phát triển kinh tế xã hội của địa phương được nâng lên rất nhiều trong đó có cả lĩnh vực du lịch. Dự án sẽ góp phần tạo công ăn việc làm cho bà con địa phương, được đầu tư cơ sở hạ tầng điện đường trường trạm”. Về ảnh hưởng môi trường, ông Trần Ngọc Trường, Chủ tịch UBND xã Đăk R’Lấp (Đăk Nông) cho biết tổng diện tích địa phương hiện nay là trên 9.000 ha, trong đó có 5.000 ha là rừng phòng hộ, còn lại là rừng sản xuất và đất nông nghiệp. Tuy nhiên, rừng phòng hộ không thuộc diện quản lý nghiêm ngặt. Khu vực xây dựng dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A thuộc địa bàn xã Đăk R’Lấp chủ yếu là rừng nghèo, rừng lồ ô là chính nên dự án không tác động gì nhiều, vì vậy, địa phương rất ủng hộ việc xây dựng hai dự án này từ những lợi ích mà nó có thể mang lại cho người dân địa phương. Đồng quan điểm trên, ông Đoàn Ngọc Nam, Chủ tịch UBND xã Phước Cát 2 (khu vực xây dựng thủy điện Đồng Nai 6A) nhấn mạnh việc xây dựng hai dự án này sẽ góp phần phát triển du lịch đường sông từ trung tâm huyện đến thôn 3, thôn 4 xã Phước Cát 2 theo chủ trương của huyện Cát Tiên đến năm 2020. Cùng với đó, nếu dự án thủy điện được xây dựng hòa lưới điện quốc gia tỉnh sẽ được hưởng lợi từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tăng cao theo Nghị định 99/2010/NĐ-CP. Hiện nay trên địa bàn xã Phước Cát 2 có 565 hộ dân, thu nhập bình quân mỗi năm là 17 triệu đồng/người. Toàn xã có 700 ha điều tương ứng với mức thu 1,4 tỷ mỗi năm. Trong khi đó, hai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A được xây dựng sẽ đóng góp cho Ngân sách toàn xã thông qua phí dịch vụ rừng là 18 tỷ mỗi năm. Đây sẽ là động lực thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển kinh tế xã Phước Cát 2, tạo điều kiện đảm bảo cuộc sống người dân nơi đây. Cùng với quan điểm của Chủ tịch các xã huyện nằm trong vùng dự án, người dân cũng lên tiếng ủng hộ việc xây dựng hai thủy điện Đồng Nai 6 và 6A. Anh Nguyễn Duy Trinh-người dân thôn Bù Gia Rá, xã Đồng Nai Thượng (Lâm Đồng) cho biết: “ Chúng tôi và đồng bào dân tộc ở đây bao nhiêu đời nay, cuộc sống vất vả lắm. Vậy nên chúng tôi mong mỏi thủy điện từng ngày, đời sống đã khó khăn, đường sá lại không thuận lợi, chẳng biết bao giờ chúng tôi mới hết khổ. Có thủy điện thì mới có đường, có trạm y tế mới, có trường mới, ai cũng mong cả”. Không phải ngẫu nhiên mà một dự án nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của các Bộ ban ngành, người dân, lãnh đạo các xã, huyện khu vực xây dựng dự án. Những hiệu ích kinh tế thiết thực, vấn đề an sinh xã hội dự án có thể mang lại đã thuyết phục được đông đảo người dân. Hy vọng chuyến khảo sát lần này sẽ là cơ sở cuối cùng để Bộ Tài nguyên môi trường đưa ra được quyết định đúng đắn nhất, đảm bảo hợp lòng dân nhất, trả lời cho câu hỏi số phận của hai dự án “tai tiếng” này. Bài và ảnh:Ly Hoa